Salon Małe Ojczyzny - Śląsk - program towarzyszący przygotowany przez Muzeum Śląskie

 

 03.11. czwartek

13:00
Pawilon Medialny

Marek „Makaron” Motyka – bluesman, bytomianin, miłośnik Śląska, laureat Nagrody Prezydenta Miasta Bytomia w Dziedzinie Kultury ,,Muza 2009"; występował na największym festiwalu Bluesowym na świecie in-door ,,Rawa Blues Festival" w Katowickim Spodku. Muzyk wskrzesza zapomniane teksty starych śląskich pieśni, które w połączeniu z jego bluesem ukazują w pełni obyczajowość i kulturę śląską. Najstarsze z wykonywanych tekstów sięgają swoją tradycją nawet XV wieku. Strona artysty: www.marekmakaron.pl. WYSTĄPIĄ MUZYCY: Marek "Makaron" Motyka - śpiew, gitara rezofoniczna, gitara akustyczna, cajon, harmonijka ustna, Patryk Filipowicz - banjo, gitara akustyczna, tara.

 

 04.11. piątek

10:00-18:00
stoisko F31
Śląskie Memo – gra językowa dla wszystkich zainteresowanych.  


ŚLĄSKIE KONTROWERSJE HISTORYCZNE

10:15-11:00
sala seminaryjna nr 4
„Daj się zwerbować. Wokół historii powstań śląskich”

Spotkanie z autorami i pomysłodawcami projektów przeprowadzonych przez Muzeum Śląskie we współpracy z Gazetą Wyborczą w Katowicach dla upamiętnienia 90. rocznicy wybuchu III powstania śląskiego. Przedsięwzięcia te przybliżyły mieszkańcom regionu historię tych dramatycznych dla Śląska wydarzeń i miejsca z nimi związane. GOŚCIE: Józef Krzyk – redaktor katowickiej redakcji Gazety Wyborczej. Historyk z wykształcenia i zamiłowania. Leszek Jodliński – historyk sztuki i urzędnik służby cywilnej, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego i National Graduate Institute for Policy Studies w Tokio. W latach 2002–2003 dyrektor Roku Polskiego w Austrii, od 2003 do 2008 roku dyrektor Muzeum w Gliwicach, twórca Gliwickich Dni Dziedzictwa Kulturowego. Od 2008 roku kieruje Muzeum Śląskim w Katowicach. W latach 2010–2011 członek Rady Programowej Europejskiej Stolicy Kultury Katowice 2016; członek rady ekspertów w ramach projektu Wirtualne Muzea Małopolski i autor raportu na temat muzeów województwa śląskiego w 2009 roku. Wykładowca na Uniwersytecie Śląskim. Autor publikacji na temat architektury ekpresjonistycznej; kolekcjoner śląskiej porcelany. Zaproszony historyk zajmujący się wydarzeniami XX wieku. Prof. Ryszard Kaczmarek - (ur. 1959 w Mysłowicach) – historyk, profesor w dziedzinie nauk humanistycznych, samodzielny pracownik nauki z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, badacz dziejów Górnego Śląska w XIX wieku i XX wieku, a w szczególności ziemi pszczyńskiej. Wykładowca na Uniwersytecie Śląskim, Dyrektor Instytutu Historii. Kierownik Zakładu Historii Śląska UŚ w Katowicach. MODERATOR: Dariusz Kortko – redaktor naczelny lokalnego wydania Gazety Wyborczej w Katowicach. Jest pomysłodawcą wielu kampanii społecznych w katowickim i ogólnopolskim wydaniu Gazety. Kampanie te zostały czterokrotnie nagrodzone w najbardziej prestiżowym polskim konkursie mediowym – Media Trendy. Akcja „Daj się zepsuć”, promująca Śląsk, została wyróżniona w międzynarodowym konkursie XMA: Cross Media Awards 2010. Swoją karierę rozpoczął jako reporter w Gazecie w 1991 roku i szybko stał się wielokrotnie nagradzanym dziennikarzem, specjalizującym się w tematyce opieki zdrowotnej. Jest także autorem dwóch książek: „Dobry zawód. Rozmowy z lekarzami” oraz „Na szczycie stromej góry. Opowieści o transplantacjach”. Absolwent Wydziału Nauk Społecznych na Uniwersytecie Śląskim. 

 

13:15-14:00
sala seminaryjna nr 4
„Żydowskie gminy wyznaniowe na Śląsku Austriackim (1742–1918)” – spotkanie z autorem książki, prof. Januszem Spyrą

Publikacja przedstawia zarys dziejów żydowskich gmin wyznaniowych działających na Śląsku Austriackim w latach 1742–1918. Na Śląsku długo obowiązywał zakaz pobytu żydów, stąd też proces kształtowania się uznanych przez państwo gmin wyznaniowych w jego południowej części, która pozostała w ramach monarchii Habsburgów, był bardzo skomplikowany. Autor skupia się na zaprezentowaniu cech charakterystycznych historii jedenastu działających na tym terenie gmin wyznaniowych, najważniejszych obszarów ich działalności, a także wiodących postaci, jak rabini, kantorzy i prezesi gmin. GOŚCIE: prof. Janusz Spyra (ur. 1956) – absolwent historii Uniwersytetu Jagiellońskiego, doktor nauk humanistycznych. Pracuje jako adiunkt w Filii Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie, jest również kierownikiem Działu Historii Muzeum Śląska Cieszyńskiego. Autor wielu prac na temat historii Śląska Cieszyńskiego. Specjalizuje się w badaniach dziejów ludności żydowskiej zamieszkałej w południowej części Górnego Śląska. Dr Edyta Gawron adiunkt w Katedrze Judaistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego (Zakład Historii Żydów) oraz kierownik Ośrodka Studiów nad Historią i Kulturą Żydów Krakowskich UJ. Specjalizuje się w historii Żydów polskich w XX wieku, w szczególności Żydów krakowskich. Prowadzi wykłady z zakresu współczesnej historii Żydów. Należy do Komisji Historii i Kultury Żydów Polskiej Akademii Umiejętności oraz pełni funkcję prezesa Zarządu Fundacji Galicia Jewish Heritage Institute Foundation. Współpracuje z instytucjami akademickimi i muzealnymi w Polsce i za granicą. MODERATOR: Józef Krzyk – redaktor katowickiej redakcji Gazety Wyborczej. Historyk z wykształcenia i zamiłowania.

 

14:15-15:00
sala seminaryjna nr 4
„Sztuka przez dotyk” – prezentacja najnowszych projektów edukacyjnych i wystawienniczych (również przewodników dotykowych) Muzeum Śląskiego dedykowanych osobom o utrudnionym dostępie do sztuki

Poznanie dotykowe drzewa, chleba, rzeźby nie sprawia wielu trudności. Jak jednak zobaczyć to, co ma jedynie dwa wymiary? Jak oddać słowem feerię barw? Jak zobaczyć dotykiem obraz? GOŚCIE: dr Joanna Knapik – historyk, pracownik Działu Oświatowego Muzeum Śląskiego, autorka książek i artykułów popularyzujących historię, twórca autorskiego programu nauczania „Moja mała Ojczyzna – edukacja regionalna w szkole podstawowej”, pomysłodawca i koordynator cyklu spotkań muzealnych „Śląsk na poziomie”. Barbara Grześ – Prezes Zarządu Koła Polskiego Związku Niewidomych w Katowicach. Wojciech Kulesza – prezes Fundacji Widzialni, której celem jest zwrócenie uwagi opinii publicznej i administracji państwowej na problem dostępności stron internetowych dla osób niepełnosprawnych, ze szczególnym uwzględnieniem osób niewidomych i niedowidzących, oraz zainicjowanie ogólnopolskiej akcji promującej umożliwienie osobom niepełnosprawnym swobodnego dostępu do informacji publicznej w Internecie. Przemysław Targosz – pracownik IBM Polska, konsultant w zespole Cyfrowa Kultura, uczestniczy m.in. w pracach nad aplikacjami informatycznymi dla osób niepełnosprawnych. MODERATOR: Leszek Jodliński – dyrektor Muzeum Śląskiego. 

 

 05.11. sobota

10:00-18:00
stoisko F31
Śląskie Memo – gra językowa dla wszystkich zainteresowanych.  

PEJZAŻ ŚLĄSKI – SPOTKANIA Z AUTORAMI CIEKAWYCH OPRACOWAŃ LITERACKICH I FILMOWYCH POŚWIĘCONCYH ŚLĄSKOWI

10:15-10:55
sala seminaryjna nr 4
Giesche. Fabryka Porcelany 1923–1945” – spotkanie z autorką książki, dr Pauliną Chmielewską

Publikacja prezentuje historię Fabryki Porcelany „Giesche” – jednej z ważniejszych wytwórni porcelany w Polsce w dwudziestoleciu międzywojennym. Autorka na podstawie istniejących dokumentów prześledziła losy ludzi w niej pracujących, przeprowadziła analizę wzornictwa artystycznego i technologii dzięki zachowanym, historycznym już obiektom. Książka została wzbogacona licznymi archiwalnymi i współczesnymi ilustracjami, a także fotografiami wykonanymi w czerwcu 2010 r. w dawnej fabryce „Giesche” S.A. w Katowicach-Bogucicach. Po spotkaniu autorka będzie podpisywała książkę na stoisku wydawniczym Muzeum Śląskiego. GOŚCIE: dr Paulina Chmielewska – ukończyła studia filologiczne w Katowicach, a jej praca magisterska dotyczyła literatury polskiej. W latach 80. zainteresowała się historią sztuki i rynkiem antykwarskim, podejmując pracę w P.P. DESA, a następnie otworzyła własną galerię. W centrum jej zainteresowań znajdowała się przede wszystkim sztuka Górnego Śląska, zwłaszcza z okresu dwudziestolecia międzywojennego. Efektem jej badań były opublikowane artykuły naukowe dotyczące architektury funkcjonalistycznej, zwłaszcza realizacji w Wiśle i Istebnej. W roku 1986 obroniła rozprawę doktorską, napisaną pod kierunkiem prof. dr hab. Ewy Chojeckiej na Uniwersytecie Śląskim. Marek Sosenko – znany i ceniony kolekcjoner, archiwista, autor wielu niezwykłych wystaw i publikacji. Autor największego w Polsce zespołu prywatnych kolekcji, wpisuje się na stałe do kręgu osób zasłużonych dla kultury polskiej, a zbiory rodziny Sosenko pozwalające na zilustrowanie niemal każdego aspektu życia i twórczości człowieka stanowią bardzo ważny element dziedzictwa narodowego o bezcennej wartości historycznej. Marek Sosenko posiada praktyczną wiedzę dotyczącą ceramiki chociażby przez fakt zgromadzenia wybitnej kolekcji kilkuset porcelanowych lalek. Jako jeden z pierwszych dostrzegł urodę i potencjał stylu art déco, współtworząc pierwszą w Polsce wystawę tej stylistyki w Muzeum Narodowym w Krakowie, ze szczególnym uwzględnieniem wzornictwa rodzimej ceramiki. Jest również twórcą zbioru zabytkowych filiżanek. Najmłodszą kolekcją porcelany w zbiorach Sosenki jest ceramika lat 60., zarówno użytkowa, jak i dekoracyjna. MODERATOR: Leszek Jodliński – dyrektor Muzeum Śląskiego.

 

12:00-12:40
sala seminaryjna nr 4
„Wille miejskie Katowic” – spotkanie z autorką książki, dr Katarzyną Łakomy 

Autorka prezentuje w swojej pracy układy rezydencjalno-ogrodowe z obszaru Katowic, analizując ogólne uwarunkowania ich powstania, usytuowanie w tkance urbanistycznej miasta, zagospodarowanie terenu wokół willi, formę, styl i funkcję budynku mieszkalnego oraz XIX-wieczne koncepcje filozoficzne, które wpłynęły na ukształtowanie całego układu. Po spotkaniu autorka będzie podpisywała książkę na stoisku wydawniczym Muzeum Śląskiego. GOŚCIE: dr Katarzyna Łakomy – pochodząca z Katowic absolwentka Wydziału Architektury i Urbanistyki Politechniki Krakowskiej (2003), a następnie studiów podyplomowych z zakresu Konserwacji Zabytków Architektury i Urbanistyki Politechniki Krakowskiej (2004), doktor inżynier architekt. Obecnie adiunkt w Zakładzie Sztuki Ogrodowej i Terenów Zielonych Instytutu Architektury Krajobrazu Politechniki Krakowskiej. Główne kierunki zainteresowań: historia architektury, urbanistyki, sztuki ogrodowej, w szczególności krajobrazów przełomu wieku XIX i XX oraz założeń rezydencjonalno-ogrodowych epoki przemysłowej. Autorka prac badawczych i publikacji z zakresu architektury willowej z terenów Górnego Śląska. Dr hab. Irma Kozina – absolwentka historii sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego, doktoryzowała się z zakresu rezydencji Górnego Śląska czasu historyzmu w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego, habilitację z dziedziny urbanistyki obroniła na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Stypendystka Freie Uniwersität i Humboldt-Universität w Berlinie. Autorka książek „Pałace i zamki na pruskim Górnym Śląsku” oraz „Chaos i uporządkowanie. Dylematy architektoniczne na przemysłowym Górnym Śląsku”. Interesuje się sztuką współczesną i nowoczesną. MODERATOR: Iwona Sobczyk – dziennikarka i fotografka. Absolwentka kulturoznawstwa na Uniwersytecie Śląskim. Od 2007 roku związana z katowicką redakcją Gazety Wyborczej. Pracuje w dziale kultury. Zajmuje się architekturą, filmem i nowymi zjawiskami na kulturalnym firmamencie Górnego Śląska. 

 

12:40-13:20
sala seminaryjna nr 4 
„Europejskie korzenie śląskiej arystokracji” – spotkanie z cyklu „Śląsk na poziomie”

Po II wojnie światowej śląska arystokracja postrzegana była jako obca klasowo oraz narodowo. Ten obraz całkowicie przesłaniał wkład rodów szlacheckich w miejscową kulturę oraz gospodarkę. Pozaśląskie pochodzenie było często głównym argumentem, aby umniejszać, a nawet pomijać ich znaczenie. Obecnie w różnorodności pochodzenia widzi się bogactwo i atrakcyjność Śląska dla mieszkańców Europy. Trudno dziś wyobrazić sobie Śląsk bez pałaców, fabryk, kościołów fundowanych i powstałych z inicjatywy m.in. przybyłych z Francji Garnierów, z Włoch Ballestremów, a także szkockich Baildonów, spiskich Henckel von Donnersmarcków czy uznawanych za pochodzenia węgierskiego Turzonów. Europejczykami są także arystokraci o miejscowych korzeniach. Najbardziej śląskimi można nazwać Strachwitzów z Kamienia Śląskiego i Kamieńca, z których nazwiskiem na zawsze zrósł się kult patrona Śląska św. Jacka Odrowąża. GOŚCIE: dr Arkadiusz Kuzio-Podrucki – historyk, ukończył Uniwersytet Śląski. Na tej uczelni uzyskał też tytuł doktora nauk humanistycznych. Specjalizuje się w badaniach dziejów śląskiej szlachty i arystokracji. Jest również współautorem symboli samorządowych, w tym godeł dzielnic Miasteczka Śląskiego oraz herbu i weksyliów: Tarnowskich Gór, powiatu tarnogórskiego, Piekar Śląskich, Wojkowic. Aktualnie jest pracownikiem Starostwa Powiatowego w Tarnowskich Górach. MODERATOR: Michał Witkowski – historyk, pracownik Działu Historii Muzeum Śląskiego, studiował historię na uniwersytetach w Katowicach, Grazu i Wiedniu. Odbył staże naukowe w Pasawie, Lipsku, Wolfenbuttel, Marburgu i Bendern w Liechtensteinie. Brał udział w międzynarodowym projekcie Adel in Schlesien/Szlachta na Śląsku, jest jednym z autorów syntezy historii Górnego Śląska. Przygotowuje doktorat na temat rodziny Schaffgotschów na Śląsku w XVII w. 

 

13:20-14:30
sala seminaryjna nr 4 
„Dwugłowy smok” – pokaz filmu Jadwigi Kocur, spotkanie z autorką filmu

Bez względu na istniejące granice państwowe i podziały, wielonarodowy Górny Śląsk zawsze był otwarty na działania awangardowe, stając się najbardziej progresywnym eksperymentem urbanistycznym Europy pierwszych lat 30. XX wieku; eksperymentem, w efekcie którego powstała interesująca architektura tworzona przez wielkie nazwiska niemieckie i polskie: Dominikusa Böhma, Ericha Mendelssohna, Hansa Poelziga, Maxa Berga, Karola Schayera, Tadeusza Kozłowskiego, Tadeusza Michejdę. Film „Dwugłowy smok” to szczególna podróż w czasie i przestrzeni po górnośląskiej historii dwudziestolecia międzywojennego. Po spotkaniu autorka będzie podpisywała płytę na stoisku wydawniczym Muzeum Śląskiego. GOŚCIE: Jadwiga Kocur – reżyserka autorskich filmów dokumentalnych o architekturze. Jej obrazy były pokazywane i nagradzane na wielu międzynarodowych festiwalach filmowych, m.in. w Gdańsku, Istambule, Montrealu, Carmelu i Los Angeles. Barbara Zbroja – historyk sztuki, badaczka dziejów polskich Żydów. Jest absolwentką i doktorantką Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zajmuje się architekturą XIX i XX wieku z uwzględnieniem architektury Krakowa i Galicji oraz historią Żydów z Krakowa i Galicji. MODERATOR: Iwona Sobczyk – dziennikarz katowickiej redakcji Gazety Wyborczej.

 

14:30-15:10
sala seminaryjna nr 4
„Stany graniczne. Fotografia. Arkadiusz Gola” – spotkanie z autorem fotografii, Arkadiuszem Golą

Fotografie Arka Goli są dokumentami osadzonymi we współczesnych realiach życia na Górnym Śląsku. Autor penetruje różne środowiska i przestrzenie, tworząc zbiorowy portret grup społecznych, których życie jest wplecione w determinujące je otoczenie i zmieniające się oblicze przemysłu na Górnym Śląsku. Obrazy są autorskimi refleksjami, wielowątkową opowieścią o ludziach bytujących na obrzeżach miast, poza centrami głównych ulic. Życie toczy się tam niespiesznie, w scenerii starych domów, na podwórkach robotniczych dzielnic, na sąsiadujących z ludzkimi osadami hałdach czy w cieniu ruin dawnych zakładów pracy. Ci ludzie doznają tych samych emocji, jakie są udziałem wszystkich – miłości, nienawiści, radości czy smutku. Mają swój system wartości, wypracowali obyczaje dnia zwykłego i sposoby świętowania. Ludzie z bogactwem swego losu, przeżywaniem go lub buntem przeciw wszystkiemu. Takimi widzi ich i akceptuje Arek Gola. Odnajduje w ich świecie bogactwo treści i klimatów, czemu umiejętnie daje wyraz w swoich fotografiach. Po spotkaniu autor będzie podpisywał książkę na stoisku wydawniczym Muzeum Śląskiego. GOŚCIE: Arkadiusz Gola – fotografik, członek ZPAF, dziennikarz i fotoreporter Dziennika Zachodniego. Obecnie student Instytutu Tvůrčí Fotografie w Opawie. Zdobywca nagród w konkursach Polskiej Fotografii Prasowej w latach 1998 i 2003, BZ WBK Pressfoto w latach 2005 i 2006, Newsreportaż 2003, Śląska Fotografia Prasowa w latach 2004, 2005 i 2006, Dziennikarz Roku Dziennika Zachodniego 2003, stypendysta Marszałka Województwa Śląskiego w 2007 roku. MODERATOR: Danuta Kowalik-Dura muzealnik, starszy kustosz, kierownik Działu Dokumentacji Mechanicznej Muzeum Śląskiego, kurator zbiorów fotografii dokumentalnej i autorskiej. Jest autorką kilkunastu wystaw z zakresu fotografii współczesnej i historycznej oraz opracowań tematycznych. Prowadzi także cykliczne „Spotkania z fotografią” prezentujące współczesne jej nurty i twórców. Andrzej Stawiarski – redaktor, fotoreporter. W latach 80. dokumentował  działania opozycji, współpracownik Agencji Fotograficznej Dementi. Od 1990 r. do 2007 r. w redakcji "Gazety Wyborczej" w Krakowie. Pomysłodawca konkursu fotograficznego "Kraków - portret miasta", współtwórca wystawy "Papieski Kraków", autor wystawy plenerowej  „Wolne wybory 1989 w obiektywie Andrzeja Stawiarskiego”, inicjator projektu „Krakowska Witryna Fotograficzna” . Obecnie redaktor naczelny i wydawca „miesięcznika KPITAŁOWEGO”. MODERATOR: Michał Nogaś, dziennikarz trzeciego programu Polskiego Radia.

 

15:15-16.00
sala seminaryjna nr 4
„Antologia. Najpiękniejsze śląskie słowa” – spotkanie z autorami projektu: Leszkiem Jodlińskim, dyrektorem Muzeum Śląskiego i Dariuszem Kortko, redaktorem naczelnym Gazety Wyborczej

Książka – mimo alfabetycznego układu wyrazów – nie jest słownikiem, a antologią. Tworzą ją wybrane słowa nadesłane przez czytelników Gazety Wyborczej na konkurs organizowany wspólnie przez Muzeum Śląskie i Gazetę Wyborczą w 2009 roku. Wybrane słowa nie ukazują pełni bogactwa mowy śląskiej, ale z pewnością reprezentują ją, ilustrują. Poza tym antologia zawiera ogromny ładunek emocjonalny, którym uczestnicy konkursu wzbogacili opisywane przez siebie słowa. Publikacja w krótkim czasie doczekała się aż trzech dodruków. Jej nakład sięgnął 10000 egzemplarzy. Pozycja znalazła się na 1 miejscu listy bestsellerów portalu kulturalnysklep.pl. GOŚCIE: Dariusz Kortko – redaktor naczelny Gazety Wyborczej w Katowicach. Leszek Jodliński – dyrektor Muzeum Śląskiego. MODERATOR: Michał Nogaś, dziennikarz trzeciego programu Polskiego Radia.

 

 06.11. niedziela

12:00
Pawilon Medialny

Marek „Makaron” Motyka – bluesman, bytomianin, miłośnik Śląska, laureat Nagrody Prezydenta Miasta Bytomia w Dziedzinie Kultury ,,Muza 2009"; występował na największym festiwalu Bluesowym na świecie in-door ,,Rawa Blues Festival" w Katowickim Spodku. Muzyk wskrzesza zapomniane teksty starych śląskich pieśni, które w połączeniu z jego bluesem ukazują w pełni obyczajowość i kulturę śląską. Najstarsze z wykonywanych tekstów sięgają swoją tradycją nawet XV wieku. Strona artysty: www.marekmakaron.pl. WYSTĄPIĄ MUZYCY: Marek "Makaron" Motyka - śpiew, gitara rezofoniczna, gitara akustyczna, cajon, harmonijka ustna, Patryk Filipowicz - banjo, gitara akustyczna, tara.

10:00-16:00
stoisko F31
Śląskie Memo – gra językowa dla wszystkich zainteresowanych.  

ETNO ŚLĄSK – PREZENTACJA OBYCZAJÓW I GWARY ŚLĄSKIEJ

10:15-11:00
sala seminaryjna nr 4
„Nie tylko Ociepka i Wróbel, czyli o fenomenie plastyki nieprofesjonalnej na Górnym Śląsku”

W drugiej połowie XX wieku Górny Śląsk był największym skupiskiem twórców nieprofesjonalnych w Polsce. Skala tego zjawiska nie miała odpowiednika w całej Europie. Co zatem sprawiło, że tylu twórców – zwanych czasami niedzielnymi lub intuicyjnymi, innym razem samorodnymi, naiwnymi czy też amatorami – zaistniało i wpisało się w krajobraz kulturowy ziemi śląskiej? Genezy tego fenomenu upatrywać można w rewolucji przemysłowej z końca XIX wieku, ale również w świadomej polityce PRL-u, gdy starano się nobilitować kulturę plebejską, jednocześnie stwarzając warunki do jej rozwoju. Jednak najważniejszą przyczyną oryginalności plastyki nieprofesjonalnej na Śląsku nie jest jej masowość, ale specyficzny „genius loci” sprawiający, że Śląsk to miejsce jedyne w swoim rodzaju dzięki tożsamości, religijności i obyczajowości. A to z kolei rzutuje na prawdziwość i szczerość przekazu, gdyż w bogatych pokładach kultury regionu szukać należy inspiracji twórczości zarówno Teofila Ociepki, jak i Pawła Wróbla, Ewalda Gawlika, Bronisława Krawczuka, Marka Idziaszka czy Jana Nowaka. Po spotkaniu na stoisku wydawniczym Muzeum Śląskiego odbywać się będzie prezentacja techniki linorytniczej w wykonaniu znanego grafika śląskiego Jana Nowaka. GOŚCIE: Jan Nowak – jeden z najciekawszych i najbardziej znanych obecnie polskich twórców bez wykształcenia akademickiego. Jego prace znajdują się w kolekcjach muzealnych i prywatnych, były również wielokrotnie wystawiane w Polsce i za granicą. Laureat wielu konkursów. W uznaniu dorobku artystycznego w 1986 roku otrzymał od Ministra Kultury i Sztuki uprawnienia do wykonywania zawodu artysty plastyka. Ulubioną techniką Jana Nowaka jest linoryt. Od 1986 tworzy także w technice suchej igły. Lubi również rzeźbić, a czasami (ale niezmiernie rzadko) sięga po pędzel i farby. Leszek Macak – jeden z najbardziej znanych na świecie kolekcjonerów sztuki naiwnej, art brut i outsider art. Właściciel galerii „D’Art Naif” na krakowskim Kazimierzu. W swojej kolekcji posiada kilkanaście tysięcy obiektów. Są to między innymi prace Nikifora, Teofila Ociepki, Erwina Sówki, Edwarda Sutora, Marii Wnęk, Jana Nowaka i wielu, wielu innych. Większość autorów posiadanych prac zna bądź znał osobiście. Współpracuje z wieloma muzeami w kraju i za granicą oraz z kolekcjonerami i badaczami sztuki ludowej i nieprofesjonalnej. Jego zbiory wielokrotnie opisywane były w prasie oraz w opracowaniach naukowych, a także często pokazywane w realizacjach filmowych. Znakomity gawędziarz. MODERATOR: Sonia Wilk – kierownik Działu Plastyki Nieprofesjonalnej Muzeum Śląskiego, od wielu lat zajmuje się polską, a przede wszystkim śląską plastyką nieprofesjonalną, w tym sztuką naiwną, outsider art i art brut. Autorka licznych wystaw i publikacji o tej tematyce.

 

13:00-14:30
sala seminaryjna nr 4
„Znaszli tę ziemię, czyli Mała Akademia Wiedzy o Kulturze Ziem Górnego Śląska” – spotkanie przygotowane przez Dział Etnografii Muzeum Śląskiego z cyklu przybliżającego poszczególne ziemie śląskie, ich kulturę, obyczaje, stroje, gwarę – różnice i podobieństwa 

Górny Śląsk to mozaika ziem o odrębnej kulturze, gwarze. Są to: ziemia bytomska, pszczyńska, raciborska, Śląsk Cieszyński, Opolski oraz Beskid Śląski. Różnorodność kulturową i geograficzną tych małych ojczyzn zaprezentujemy, pokazując wszystkie typy i odmiany strojów śląskich. Z repertuarem folkloru ziemi raciborskiej wystąpi zespół „Raciborzanie”. Jan Zając, emerytowany górnik kopalni „Katowice”, przedstawi gawędę o pracy w kopalni oraz zwyczajach górniczych. Tradycję haftu śląskiego zaprezentuje twórczyni ludowa Maria Kubik z Czechowic-Dziedzic. MODERATOR: Krystyna Pieronkiewicz-Pieczko – etnolog, kierownik Działu Etnografii Muzeum Śląskiego, badaczka tradycji i obrzędowości Śląska, autorka wielu wystaw etnograficznych.

 

14:30-15:15
sala seminaryjna nr 4
„Tajemnice śląskich miast” – spotkanie z Leonem Sładkiem, emerytowanym sztygarem z kopalni „Ziemowit”; pogadanka z cyklu „O Śląsku po ślōnsku” – spotkanie z gwarą śląską

Bogactwo, jakie kryje w sobie górnośląski pejzaż, zadaje kłam popularnym stereotypom o szarzyźnie tego miejsca. Wirtualna podróż z przewodnikiem pozwoli przenieść się na Śląsk zielony, pachnący drewnem starych chat i na Śląsk mieniący się czerwienią cegieł kościołów i familoków. Pozwoli także zajrzeć w urokliwe zaułki i tajemnicze miejsca, którym legendy i przekazywane z pokolenia na pokolenie opowieści nadają szczególną wartość. GOŚCIE: Leon Sładek – emerytowany sztygar KWK „Ziemowit”, członek Towarzystwa Piastowania Śląskiej Mowy DANGA, autor cotygodniowych śląskich felietonów w Radiu Piekary oraz uczestnik spotkań z mową śląską w Radiu eM. MODERATOR: dr Joanna Knapik – pracownik Działu Oświatowego Muzeum Śląskiego.